Ngā ariā mō te pūtakenga mai o te Māori

Roger Shepherd Duff, 1912–1978


Nā ngā ketuketunga a Roger Duff ki te wāhi whaipara tangata i te tāhuna o Te Wairau i te tekau tau 1940, ka kitea he iwi tōmua, he iwi Māori ngā tāngata patu moa. Nā tēnei tūhuratanga āna i awhi ki te pare ki te taha te kōrero, he iwi motuhake te Moriori.

Hoani Te Whatahoro Jury, 1841–1923


He tama a Hoani Te Whatahoro Jury nā Te Aitū-o-te-rangi (o Ngāti Kahungunu me Rangitāne) rāua ko John Jury. I te tau 1868 ka riro i a Hoani te taitara o ngā whenua o tōna whāea ki Te Wairarapa. Nō muri mai ka tū a ia hei kaituhi rongonui mō ngā tikanga Māori, ā, ko ia te kaituhi nana i whakatakoto ngā tikanga o ngā iwi o Te Wairarapa. He mema anō a Te Whatahoro nō te komiti o Tāne-nui-a-rangi, arā, te kāhui tohunga ahurewa o Ngāti Kahungunu. Nāna i whakaemi ētahi kohikohinga kōrero whakahirahira a te Māori. Ko te nuinga o ngā mātauranga nei i whakaratoa ki a Percy Smith me ētahi atu pūkenga o te ao Pākehā. I te tau 1907 ka tohungia a ia ki te Rōpū Poronihia.

Henry Devenish Skinner, 1886–1978


I kaingākau a Henry Devenish, a Harry, a HD rānei, ki te rapu para ki ngā tātahi o Taranaki. I kuraina a ia ki Te Whare Wānanga o Kēmureti ki Ingarangi ka tīmata ana mahi rangahau i te tikanga whakaaro a te Māori. Nō tana hokinga mai ki Aotearoa ka tū a ia hei kaitiaki mō Te Whare Taonga o Te Whare Wānanga o Ōtākou. Ko ia te tangata tuatahi o tēnei pito o te ao kia tū hei pūkenga mō ngā mātauranga whaipara tangata. Ko te take i tino kaingākautia e ia ko te Moriori. Nāna i whakaputa te puka e whakapae ana he Poronihiana anō te Moriori, kīhai i ahu mai i Meranīhia. Nā ōna tātaritanga whakataurite i ngā taonga a te Moriori ki ā te Māori i whakaawe ngā mahi whaipara tānga ki Aotearoa, nāna hoki ngā hinengaro o te tokomaha o ngā kaimātai whaipara tangata o whakaoho.

Moihi Te Mātorohanga, ōna rongo 1836–1865


Nā Te Mātorohanga rāua ko tana kaituhi a Te Whatahoro Jury i whakatakoto kōrero mō te huranga o te Māori i Aotearoa. I whakatakoto anō rāua i ētahi whakapapa. Nō muri ka whai wāhi nui ngā kōrero nei ki ngā mahi a ngā kaimātai ahurea pērā i a Te Pēhi rāua ko Te Mete.




Ngā Haurongo

Whakaahua, Rauemi

Te Kōrero


Kei tēnei kōrero

 


He kōrero anō mō...
Ngā Tāngata Māori o Aotearoa

 



Hōpara i Te Ara
English Maori